ගණිත ලෝකයේ කුමාරයා - කාල් ෆ්‍රෙඩ්රික් ගවුස්

ගණිත ලෝකයේ කුමාරයා - කාල් ෆ්‍රෙඩ්රික් ගවුස්

ගණිතය කියන්නේ ගොඩක් අයට හිසරදයක් වෙන විෂයක් වුණාට, කාල් ෆ්‍රෙඩ්රික් ගවුස්ට ඒක ක්‍රීඩාවක් වගේ. "ගණිතයේ කුමාරයා" විදිහට මුළු ලෝකයම හඳුන්වන ගවුස්, ඉපදුණේ හරිම දුප්පත්, සාමාන්‍ය පවුලක වුණත්, එයාගේ මොළයේ තිබුණේ මුළු ලෝකයම උඩුයටිකුරු කරන්න පුළුවන් පුදුම සහගත හැකියාවක්.

වෙනත් ළමයි සෙල්ලම් බඩු එක්ක සෙල්ලම් කරද්දී, ගවුස් සෙල්ලම් කළේ අපිට නොපෙනෙන ඉලක්කම් සහ ඒවායේ හැංගිලා තියෙන රටාවන් එක්කයි. රෑට පොත් කියවන්න ඉටිපන්දමක් ගන්නවත් සල්ලි නැතිව, අල ගෙඩියක් හාරලා ඒකට තෙල් පුරවලා පත්තු කරගෙන, ඒ අඳුරු එළියෙන් ගණිතයේ මහා අබිරහස් විසඳපු ගවුස්ගේ කතාව ඇත්තටම ආශ්චර්යයක්. සංඛ්‍යා ලෝකයේ රජු විදිහට එයා කරපු සොයාගැනීම් අදටත් අපි පාවිච්චි කරන තාක්ෂණයට සහ විද්‍යාවට පදනම දමා තිබෙනවා.

ගවුස්ගේ දක්ෂතාවය පෙනෙන්න ගත්තේ එයාට අවුරුදු දෙකේ ඉඳලමයි. එයාගේ අම්මා කුස්සියේ අල සුද්ධ කරද්දී, පුංචි ගවුස් ඒ අල ගණන් කරන්න පටන් ගත්තා. එයාගේ අම්මා ගණන් කරන්න දැනගෙන හිටියේ හය වෙනකම් විතරයි. හැබැයි ගවුස් එතනින් නතර වුණේ නැහැ. "ඊළඟට එන්නේ මොන ඉලක්කමද?" අහමින් අම්මාට ඔහු කරදර කළා. අවුරුදු තුනේදී එයාගේ තාත්තා වැඩ කරන අයට පඩි ගෙවද්දී කරපු ගණිත වැරද්දක් පවා නිවැරදි කරන්න මේ පුංචි දරුවාට පුළුවන් වුණා.

ගවුස් ඉගෙනගත්ත ඉස්කෝලේ ගුරුවරයා දවසක් ළමයින්ට හරිම අමාරු ගණිත ගැටලුවක් දුන්නා. ඒ තමයි 1 ඉඳන් 100 වෙනකම් තියෙන ඔක්කොම ඉලක්කම් එකතු කරන එක. අනිත් ළමයි එකින් එක එකතු කරද්දී, ගවුස් තත්පර කිහිපයකින් උත්තරය කිව්වා. ඒ තමයි 5,050.

ඔහු ඒ ගණිත ගැටලුව විසඳුවේ මෙහෙමයි:

එයා දැක්කා 1 + 100 = 101 කියලා. ඒ වගේම 2 + 99 කියන්නෙත් 101 මයි.

ඒ වගේ 101 යුගල 50ක් 1 සිට 100 වෙනකන් තියෙනව

එහෙනම් 50, 101න් ගුණ කළාම මේ ගණිත ගැටලුවට පිළිතුර ලැබෙනවා.

ගවුස් ඒ කාලේ හිටපු ප්‍රසිද්ධ ගණිතඥයන්ගේ වැරදි පවා හොයාගත්තා.සංකීර්ණ සංඛ්‍යා (Complex Numbers) කියන සංකල්පය ගණිත ගැටලු විසඳන්න ගවුස් යොදාගත්තා. සාමාන්‍යයෙන් x^2 + 1 = 0 වගේ සමීකරණයකට උත්තරයක් නැහැ කියලා තමයි ගණිතඥයන් හිතුවේ. හැබැයි ගවුස් "සංකීර්ණ සංඛ්‍යා" පාවිච්චි කරලා මේවා විසඳන්න පුළුවන් කියලා ඔප්පු කළා.

ගවුස් අවුරුදු 2,000ක් තිස්සේ කාටවත් කරන්න බැරි වුණු දෙයක් කළා. ඒ තමයි මාලිමාවයි අඩිකෝදුවයි විතරක් පාවිච්චි කරලා පැති 17ක් තියෙන රූපයක් (17-gon) අඳින එක. එයා මේ ගැන කොච්චර ආඩම්බර වුණාද කියනවා නම්, එයාගේ සොහොන් කොතේ මේ රූපය අඳින්න කියලත් එයා ඉල්ලුවා.

ඒ වගේම ගවුස් තමන්ගේ උපන් දිනය හොයාගත්තෙත් ගණිතයෙන්! එයාගේ අම්මා දැනගෙන හිටියේ එයා ඉපදුණේ 1777 අවුරුද්දේ බදාදා දවසක කියලා විතරයි. ගවුස් හඳේ චක්‍ර සහ දින දසුන් ගණිත සමීකරණවලට දාලා, තමන් ඉපදුණේ 1777 අප්‍රේල් 30 කියලා හොයාගත්තා.

1801 අවුරුද්දේදී Ceres කියන කුඩා ග්‍රහලෝකය අහසේ අතුරුදහන් වුණා. ගොඩක් විද්‍යාඥයෝ ඒක හොයන්න බැරුව අසරණ වුණත්, ගවුස් තමන්ගේ අලුත් ගණිත ක්‍රම පාවිච්චි කරලා ඒක තියෙන තැන හරියටම කිව්වා. ඒ එක්කම මුළු ලෝකයම ගවුස්ව හඳුනාගත්තා.

පෘථිවියේ චුම්භක බලය ඇති වෙන්නේ පෘථිවි මධ්‍යයේ ඉඳලා කියලා මුලින්ම කිව්වෙත් ගවුස්. අදටත් චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක ශක්තිය මනින ඒකකය Gauss කියලා හඳුන්වන්නේ ඒ නිසයි.

ගවුස් ජර්මනියේ හැනෝවර් ප්‍රදේශය මනින්න උදව් වුණා. ඒ වෙලාවේ එයාට තේරුණා මිනිස්සු කරන වැරදි පවා එකම රටාවකට සිද්ධ වෙනවා කියලා. මේකෙන් තමයි අද අපි සංඛ්‍යානයේදී (Statistics) පාවිච්චි කරන "ගවුසියානු ව්‍යාප්තිය" (Bell Curve) බිහි වුණේ. අද ලෝකයේ ඕනෑම දත්තයක් (Data) විශ්ලේෂණය කරන්න මේක නැතුවම බැහැ.

ගවුස්ගේ බුද්ධිය කොතරම් අසමසමද කියනවා නම්, එයා අවසන් හුස්ම හෙලන්න දවස් තුනකට කලින් පවා තමන් ජීවත් වුණු මුළු දවස් ගණන (අවුරුදු 77ක් පුරා වූ දින ගණන) ගණිතමය වශයෙන් නිවැරදිව ගණනය කළා. එයා මිය යන තුරුම ගණිතයත් එක්ක ජීවත් වුණු කෙනෙක්.

අපි ගවුස්ගෙන් ඉගෙනගත යුතු ලොකුම පාඩම එයාගේ ගණිත සමීකරණ විතරක් නෙවෙයි. එයා හැමවෙලේම කිව්වේ තමන්ට තිබුණේ "මැජික් එකක්" නෙවෙයි, ඕනෑම අමාරු දෙයක් ගැන ගැඹුරින් සහ එක දිගටම හිතන්න තිබුණු පුරුද්ද කියලා. ඉතින්, අපිත් යම් දෙයක් ගැන කුතුහලයෙන් සහ නොපසුබට උත්සාහයෙන් වැඩ කරනවා නම්, අපිටත් පුළුවන් ලෝකය මවිත කරන අලුත් දේවල් හොයාගන්න.