CERN

විශ්වයේ රහස් හෙළිකරන භූගත විද්‍යාගාරය

ස්විට්සර්ලන්ත සහ ප්‍රංශ දේශ සීමාවලට පහලින් ඉදිවුණ CERN (European Organization for Nuclear Research) කියන දැවැන්ත පර්යේෂණාගාරයෙන් සමාන්තර විශ්ව, පිටසකවල ජීවින් මතු වෙන්න පුළුවන් කියලා ගොඩක් දෙනෙක් විශ්වාස කරනවා. ඇත්තෙන්ම, මේක විද්‍යා ප්‍රබන්ධ චිත්‍රපටවල තියෙන අභිරහස් ස්ථානයක් වගේ කියලද හිතන්නේ? ඒත් ඇත්තටම මේ පර්යේෂණාගාරය ඇතුලෙ සිද්ධ වෙන දේවල් ගැන සාමාන්‍ය ජනතාවට අවබෝධයක් ඇත්තෙම නැහැ.

CERN කියන්නේ සුවිසල් විද්‍යාගාරයක්. සමාන්තර ලෝක ගැන, පිටසක්වල ජීවින් ගැන මෙහි පර්යේෂණ කරනවා කියන එක මිත්‍යාවක්! එහි ඇති Large Hadron Collider - (LHC) එක කිලෝමීටර් 27ක් දිග වෘත්තාකාර උමං මාර්ගයක්. ඒක හිතින් මවාගන්නත් බැරි තරම් අති විශාලයි. මේ උමඟ ඇතුළේ පියවි ඇසට පේන්නේ නැති කුඩා අංශු, ආලෝකයේ වේගයට ආසන්නව අධික වේගයෙන් ගමන් කරනවා. ඊට පස්සේ විද්‍යාඥයෝ හිතාමතාම ඒවා එකිනෙක ගැටීමට සලස්වනවා. මේ ක්‍රියාවලිය අපට තේරුම් ගන්න අමාරු වුණත්, විශ්වයේ මූලික සංඝටක අවබෝධ කර ගන්න විද්‍යාඥයන්ට මේක උදව් වෙනවා .

ඒක හරියට ඔරලෝසුවක් අරගෙන, ඒකේ සෑම ගියරයක්ම වැඩ කරන්නේ කොහොමද කියලා බලන්න ප්‍රවේශමෙන් ගලවනවා වගේ වැඩක්. හැබැයි මෙතනදී "ගියර්" කියන්නේ පරමාණුවලටත් වඩා කුඩා අංශු. මේ ගැටීම් නිසා විශ්වයේ මහා පිපුරුම (Big Bang) සිද්ධ වෙලා තත්පර 0.5 කාලයකට පස්සේ පැවති තත්ත්වයන් පවා අධ්‍යයනය කරන්න විද්‍යාඥයන්ට පුළුවන් වෙලා තියෙනවා.

CERN හි සිදු කළ විශාලතම සොයාගැනීම් අතරින් එකක් වන්නේ හිග්ස් බෝසෝනය (Higgs boson) වන අතර, එයට "දෙවි අංශුව" (God Particle) කියලත් කියනවා. මේකේ වැදගත්කම තමයි, ද්‍රව්‍ය වලට ස්කන්ධය (Mass) ලැබෙන්නේ ඇයි කියලා මේකෙන් පැහැදිලි කරන එක. මේ අංශුව නැත්නම්, කිසිම දෙයක් එකට බැදී සිටින්නේ නෑ. ග්‍රහලෝක, තාරකා, ඔබ හෝ මා පවා ඇති නොවනු ඇත. එය ඇත්තෙන්ම විශ්මයජනක සොයාගැනීමක්!

CERN යනු හුදෙක් විශ්ව රහස් සොයා ගැනීම පමණක් සිදු කරන ස්ථානයක් නොවේ. මෙම පර්යේෂණාගාරය අපේ එදිනෙදා ජීවිතය වෙනස් කර ඇත්තේ බොහෝ දෙනා නොදන්නා ආකාරවලටය. උදාහරණයක් වශයෙන්, වර්ල්ඩ් වයිඩ් වෙබ් (World Wide Web) ආරම්භ වූයේ මෙහිය. එනම්, ඔබ විද්‍යුත් තැපැල්, වීඩියෝ සහ සමාජ මාධ්‍ය සඳහා භාවිතා කරන අන්තර්ජාලයයි. එය විද්‍යාඥයින්ට දත්ත පහසුවෙන් හුවමාරු කර ගැනීමට අවශ්‍ය වූ නිසා නිර්මාණය කරන ලද අතර, ඒ නිසා ලෝකයට නව සන්නිවේදන මාර්ගයක් ලැබුණා.

එමෙන්ම, CERN යනු ලෝක මධ්‍යස්ථානයකි. විවිධ භාෂා කතා කරන, රටවල් ගණනාවක විද්‍යාඥයන් 10,000ක් පමණ කිසිදු භේදයකින් තොරව පර්යේෂණ කටයුතු කරනවා. එහි ගෞරවය කාට හිමිවේද යන්න පිළිබඳ තර්ක නැත, දේශපාලනය නැත—ඇත්තේ විශ්වය පිළිබඳව ඇති පොදු කුතුහලය පමණයි!

CERN කියන්නේ විශ්වය ආරම්භ වුණ ආකාරය, එහි පැවැත්ම ගැන මිනිසාට කියා දෙන ස්ථානයක්.

ඔවුන් සමාන්තර විශ්ව වලට දොරටු විවෘත කරන්නේ නැත. ඔවුන් කරන්නේ අපගේ මනස් විවෘත කිරීමයි. පියවරෙන් පියවර, අත්හදා බැලීම් වලින් පසුව, විශ්වයේ කතාව—අතිශය කුඩා අංශුවල සිට අපට අනාවරණය කරමින් සිටිති.