ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල්

ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල්: ජීවයේ අදෘශ්‍යමාන කේතය විසඳූ පූජකයා

ඔබ කවදා හෝ සිතා බලා තිබෙනවාද, දරුවෙකුගේ ඇස් දෙකේ වර්ණය අම්මාගේ වගේම වෙන්නෙත්, හිනා වෙද්දී තාත්තා වගේම පේන්නෙත් ඇයි කියලා? අද අපි මේක "ජාන" (Genes) නිසා සිද්ධ වෙන දෙයක් කියලා දන්නවා වුණත්, මීට අවුරුදු 150කට කලින් මේක ලෝකයටම ලොකු අබිරහසක් වුණා.

මේ අබිරහස විසඳන්න මුල් අඩිතාලම දැම්මේ කිසිම නවීන විද්‍යාගාරයක් පාවිච්චි නොකර, තමන්ගේ පල්ලියේ වත්තේ පී ගස් වගා කරපු අමුතුම විදිහේ පූජකයෙක්. ඔහු තමයි නූතන ජාන විද්‍යාවේ පියා (Father of Genetics) ලෙස හැඳින්වෙන ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල්.

1822 දී ඔස්ට්‍රියාවේ ගොවි පවුලක උපන් මෙන්ඩල්ට කුඩා කල සිටම ශාක සහ සොබාදහම ගැන තිබුණේ පුදුම ඇල්මක්. පවුලේ ආර්ථික අපහසුතා නිසාම ඔහු පල්ලියකට බැඳී පූජකයෙකු බවට පත් වුණා.

මෙන්ඩල් ගණිතයට හරිම දක්ෂයි. ඔහු හිතුවා සොබාදහමේ තියෙන මේ විවිධත්වය නිකන්ම සිද්ධ වෙන දෙයක් නෙවෙයි, ඒ පිටුපස යම්කිසි ගණිතමය රටාවක් තියෙන්න ඕනේ කියලා. මේ කුතුහලය නිසාම ඔහු පල්ලියේ වත්තේ අඩි 7ක පමණ පුංචි ඉඩක පී ගස් (Pea Plants) දහස් ගණනක් වගා කරමින් අවුරුදු 8ක් තිස්සේ මහා පර්යේෂණයක් පටන් ගත්තා.

මෙන්ඩල් තෝරාගත්තේ එකිනෙකට වෙනස් ලක්ෂණ තියෙන පී ගස්. උදාහරණයකට, උස ගස් සහ මිටි ගස් අතරත්, රතු මල් සහ සුදු මල් අතරත් ඔහු සංකලනයන් (Cross-breeding) කළා.

එතෙක් විද්‍යාඥයන් හිතුවේ දෙමව්පියන්ගේ ලක්ෂණ දරුවන් තුළදී "මිශ්‍ර" (Blend) වෙනවා කියලා. ඒත් මෙන්ඩල් ගණිතමය වශයෙන් ඔප්පු කළේ ලක්ෂණ මිශ්‍ර වෙන්නේ නැති බවත්, ඒවා වෙන් වෙන් ඒකක ලෙස (පසුව මේවා "ජාන" ලෙස හැඳින්වුණා) පරම්පරාගත වන බවත්ය.

මෙන්ඩල් 1865 දී සිය පර්යේෂණ වාර්තා ඉදිරිපත් කළත්, එකල සිටි විද්‍යාඥයන්ට ඔහුගේ "ගණිතමය ජීව විද්‍යාව" තේරුම් ගැනීමට පුළුවන් වුණේ නෑ. 1884 දී මෙන්ඩල් මිය යන විටත් ඔහු ලොවට දුන් දායාදයේ වටිනාකම කිසිවෙකු දැන සිටියේ නෑ.

නමුත් 1900 වසරේදී, එනම් මෙන්ඩල් මියගොස් වසර 16කට පසු, ස්වාධීන විද්‍යාඥයන් තිදෙනෙකු විසින් මෙන්ඩල්ගේ පත්‍රිකා නැවත සොයාගැනීමත් සමඟ ලෝකයම පුදුමයට පත් වුණා. චාල්ස් ඩාවින් සොයාගත් පරිණාමවාදයට අවශ්‍ය වූ "ජීවීන් වෙනස් වන්නේ කෙසේද?" යන ප්‍රශ්නයට පිළිතුර තිබුණේ මෙන්ඩල්ගේ පර්යේෂණ තුළයි.

මෙන්ඩල්ගේ සොයාගැනීම් නූතන ලෝකය ගොඩනැගීමට බෙහෙවින් දායක වෙලා තිබෙනවා. මෙන්ඩල්ගේ නියමයන් භාවිත කරමින් අද වන විට ඉහළ අස්වැන්නක් ලබාදෙන, රෝගවලට ඔරොත්තු දෙන බෝග වර්ග නිර්මාණය කරලා තියෙනවා. ලෝකයේ ආහාර සුරක්ෂිතතාවයට මෙයින් ලැබුණු පිටුවහල අති විශාලයි.

ජානමය රෝග (උදා: හිමොෆීලියාව, තැලසීමියාව) පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ගමන් කරන ආකාරය තේරුම් ගැනීමටත්, ඒවාට පිළියම් සෙවීමටත් පදනම වූයේ මෙන්ඩල්ගේ සිද්ධාන්තයි. ඒ වගේම නූතන ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ DNA තාක්ෂණය යන සියල්ලම මෙන්ඩල් පෙන්වා දුන් පාරම්පරික නියමයන් මත ගොඩනැගී තිබෙනවා.

1900 වසරේදී ඔහුගේ දත්ත නැවත සොයාගැනීමත් සමඟ, මෙන්ඩල් යනු පියවි ඇසට නොපෙනෙන "ජීවයේ කේතය" මුලින්ම කියවූ විප්ලවවාදියා බව ලෝකයම පිළිගත්තා.