STEM සහ STEAM: අනාගත ලෝකය ජයගන්නා අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදය
STEM සහ STEAM: අනාගත ලෝකය ජයගන්නා අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදය
STEM (ස්ටෙම්) අධ්‍යාපනය කියන්නේ විෂයයන් හතරක් මූලික කරගෙන ගොඩනැගුනු ඉගැන්වීම් ක්‍රමයක්. ඒ විෂයයන් හතර තමයි: විද්‍යාව (Science), තාක්ෂණය (Technology), ඉංජිනේරු විද්‍යාව (Engineering) සහ ගණිතය (Mathematics). සාම්ප්‍රදායික විදියට මේ විෂයයන් වෙන වෙනම උගන්වනවා වෙනුවට, STEM අධ්‍යාපනයෙන් උත්සාහ කරන්නේ මේවා එකිනෙකට සම්බන්ධ කරලා, සැබෑ ලෝකයේදී මේවා එකට වැඩ කරන්නේ කොහොමද කියලා දරුවන්ට පෙන්නලා දෙන්නයි.
උදාහරණයක් විදියට, ළමයි පිරිසක් එකතු වෙලා කෝටු සහ ගම් පාවිච්චි කරලා පුංචි පාලමක් හදනවා කියලා හිතන්න. එතනදී ඔවුන් ද්‍රව්‍යවල ශක්තිය ගැන හිතනකොට පාවිච්චි වෙන්නේ විද්‍යාව; ඔවුන් පාවිච්චි කරන මෙවලම් තාක්ෂණයට අයිතියි; පාලම සැලසුම් කරන එක ඉංජිනේරු විද්‍යාව; වගේම දිග පළල සහ කෝණ මනින එක ගණිතයට අයිතියි. පන්ති කාමරයේ ඉගෙන ගන්න දේවල් විභාග පාස් වෙන්න විතරක් නෙවෙයි, ලෝකයේ තියෙන ප්‍රායෝගික ප්‍රශ්න විසඳන්නත් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් කියන එක දරුවන්ට තේරුම් ගන්න මේ ක්‍රමය උදව් වෙනවා.
හැබැයි කාලයක් යනකොට අධ්‍යාපනඥයින්ට තේරුණා මේ STEM අධ්‍යාපනයේ වැදගත් යමක් අඩුවෙලා තියෙන බව. ඒ තමයි නිර්මාණශීලීත්වය, සැලසුම්කරණය සහ මිනිස් හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමේ හැකියාව. අන්න එතනදී තමයි STEAM (ස්ටීම්) අධ්‍යාපනය බිහි වෙන්නේ. මෙතනදී කලින් තිබුණු STEM එකට “A” අකුරක්, ඒ කියන්නේ කලාව (Arts) එකතු වුණා.
මෙතනදී "කලාව" (Arts) කියන්නේ චිත්‍ර අඳින එකට හෝ සින්දු කියන එකට විතරක් නෙවෙයි. ඊට අමතරව නිර්මාණාත්මක සැලසුම්කරණය (Design), කතාන්දර ගොඩනැගීම, සන්නිවේදනය, විවේචනාත්මක චින්තනය සහ අලුත් විදියට හිතන එකත් මේකට අයිතියි. විද්‍යාවට කලාව එකතු කළාම, දරුවන් යමක් දිහා නිර්මාණශීලීව බලන්නත්, තමන්ගේ අදහස් පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කරන්නත්, මිනිස්සුන්ට පාවිච්චි කරන්න ආස හිතෙන විසඳුම් නිර්මාණය කරන්නත් පෙළඹෙනවා.
නුතන ලෝකයට අවශ්‍ය වෙන්නේ තර්කානුකූලව හිතන්න වගේම, අලුත් දේවල් මවාගන්න (Imagine) පුළුවන් මිනිස්සු. ඒ නිසා STEAM අධ්‍යාපනය හරිම වැදගත්. උදාහරණයක් විදියට මොබයිල් ඇප් (Mobile App) එකක් හදන එක ගමු. ඒකට ක්‍රමලේඛන (Programming) සහ ගණිතය ඕන වෙනවා තමයි. හැබැයි ඒ ඇප් එක මිනිස්සුන්ට ලේසියෙන් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් වෙන්න සැලසුම් කරන්න, ලස්සනට හදන්න සහ භාෂාව හරියට පාවිච්චි කරන්න නම් කලාව සහ නිර්මාණශීලීත්වය ඕන වෙනවා. පොඩි කාලේ ඉඳලම මේ විදියට හිතන්න පුරුදු වුණාම, තාක්ෂණය සහ නිර්මාණශීලීත්වය එකට එකතු වුණු අනාගත රැකියා වලට දරුවා ලෑස්තියි.
STEAM අධ්‍යාපනයේ තවත් වටිනාකමක් තමයි, ඒකෙන් ගැටළු විසඳීමේ හැකියාව (Problem-solving skills) වර්ධනය කරන එක. STEAM පන්ති කාමරයකදී දරුවන්ට දේශන අහගෙන ඉන්නවා වෙනුවට ප්‍රායෝගික ව්‍යාපෘති කරන්න සිද්ධ වෙනවා. උදාහරණයක් විදියට ගමකට වතුර ෆිල්ටරයක් හදන්න, අධ්‍යාපනික ගේම් එකක් හදන්න හෝ සරල රොබෝ කෙනෙක් හදන්න ඔවුන්ට පැවරුම් ලැබෙන්න පුළුවන්. මේවා කරනකොට ප්‍රශ්න අහන්න, අත්හදා බලන්න, වැරදි හදාගන්න සහ ආයෙත් උත්සාහ කරන්න ඔවුන්ට සිද්ධ වෙනවා. මේ තුළින් කණ්ඩායම් හැඟීමත්, අසාර්ථක වීම් තුළින් ඉගෙන ගන්නා ආකාරයත් ඔවුන් ප්‍රගුණ කරනවා.
ඒ වගේම STEAM අධ්‍යාපනය නිසා ඉගෙනීම හරිම විනෝදජනක දෙයක් බවට පත් වෙනවා. පොතේ පතේ කරුණු කටපාඩම් කරන එක දරුවන්ට එපා වෙන්න පුළුවන්. නමුත් අලුත් දෙයක් නිර්මාණය කරන්න, අත්හදා බැලීම් කරන්න අවස්ථාව ලැබුණම ඉගෙනීම සජීවී දෙයක් වෙනවා. නිකම්ම ගණිතය ඉගෙන ගන්න අකමැති දරුවෙක්, පෝස්ටරයක් ඩිසයින් කරනකොට හෝ විද්‍යා අත්හදා බැලීමක් කරනකොට ගණිතය පාවිච්චි කරන්න ආස වෙන්න පුළුවන්.
අවසාන වශයෙන්, වේගයෙන් වෙනස් වන ලෝකයේ වගකීම් සහගත පුරවැසියන් වෙන්න මේ ක්‍රමය දරුවන්ට උදව් කරනවා. දේශගුණික විපර්යාස, සෞඛ්‍ය ගැටළු, ඩිජිටල් ආරක්ෂාව වගේ අද තියෙන ලොකු ප්‍රශ්න තනි විෂයයකින් විසඳන්න බෑ. ඒවාට විද්‍යාත්මක දැනුම, තාක්ෂණික මෙවලම්, ඉංජිනේරු විසඳුම් වගේම මානුෂීය චින්තනයත් අවශ්‍යයි.
කෙටියෙන්ම කියනවා නම්, STEM සහ STEAM කියන්නේ තවත් ඉංජිනේරුවන් හෝ විද්‍යාඥයින් පිරිසක් බිහි කරන එක විතරක් නෙවෙයි. කුතුහලය පිරි, අලුත් දේවල් ගැන හිතන, අනාගත අභියෝග වලට බය නැතුව මුහුණ දෙන්න පුළුවන්, පූර්ණ පෞරුෂයක් සහිත දරු පරපුරක් නිර්මාණය කිරීමයි මෙහි අරමුණ.
ප්‍රධාන කරුණු සාරාංශය:
STEM: විද්‍යාව, තාක්ෂණය, ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ ගණිතය යන විෂයයන් ඒකාබද්ධව ඉගැන්වීම.
STEAM: STEM සඳහා "කලාව" (Arts) එකතු කිරීම මගින් නිර්මාණශීලීත්වය සහ මානුෂීය චින්තනය වර්ධනය කිරීම.
ප්‍රායෝගික බව: පොතේ දැනුමෙන් ඔබ්බට ගොස්, සැබෑ ලෝකයේ ගැටළු විසඳීමට දරුවන්ව යොමු කරවීම.
නිපුණතා: කණ්ඩායම් හැඟීම, අසාර්ථක වීම් හමුවේ නැවත නැගී සිටීම (Resilience) සහ විවේචනාත්මක චින්තනය දියුණු කිරීම.
සමබර පෞරුෂය: තාක්ෂණික දැනුම සහ නිර්මාණාත්මක හැකියාව යන දෙකම ඇති දරුවන් බිහි කිරීම.
Everything here is free
No subscription, no paywall. A free account only saves what you have read.
Create a free account