Sidney Opera House

නිර්මාණකරු නොමැතිව ගොඩනැගූ සිඩ්නි ඔපෙරාව

සිඩ්නි ඔපෙරා හවුස් කියන්නේ ලෝකයේ ඕනෑම කෙනෙක් දුටු සැණින් හඳුනාගන්නා ගොඩනැඟිල්ලක්. සිඩ්නි වරාය මධ්‍යයේ සුදු පැහැති රුවල් නෞකාවක් වගේ පෙනෙන මෙම ගොඩනැගිල්ල, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ගෝලීය සලකුණක්. නමුත් මේ සුන්දර නිර්මාණය පිටුපස බොහෝ දෙනෙක් නොදන්නා අභිලාෂය, ගැටුම් සහ ප්‍රමාද වූ ඇගයීම් පිරුණු සංවේදී කතාවක් සැඟවී තිබෙනවා.

යුද්ධයෙන් පසු පිපුණු සංස්කෘතික හීනයක්

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු කාලයේදී, ඕස්ට්‍රේලියාවට අවශ්‍ය වුණේ ලෝකය ඉදිරියේ නවීන සහ සංස්කෘතික වශයෙන් දියුණු රටක් ලෙස පෙනී සිටින්නටයි. ඒ වන විට සිඩ්නි නගරයේ කලාකරුවන් වෙනුවෙන්ම වෙන්වූ ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ ප්‍රසංග ශාලාවක් තිබුණේ නැහැ.

මෙම අඩුව පිරවීමට මුලින්ම පියවර ගත්තේ යුජින් ගූසන්ස් (Eugene Goossens) නම් දක්ෂ සංගීත මෙහෙයවන්නෙක්. ඔහුගේ උනන්දුව නිසාම නිව් සවුත් වේල්ස් රජය විසින් 1956 දී ජාත්‍යන්තර නිර්මාණ තරඟයක් පවත්වනු ලැබුවා. මේ සඳහා රටවල් 32කින් නිර්මාණ 230කට අධික ප්‍රමාණයක් ඉදිරිපත් වුණා.

ලොව මවිත කළ අමුතුම නිර්මාණය

මෙම තරඟයෙන් ජයග්‍රහණය කළේ ඒ වන විට එතරම් ප්‍රසිද්ධ නොවූ ඩෙන්මාර්ක ජාතික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙක් වන ජෝන් උට්සන් (John Utzon) ඉදිරිපත් කළ නිර්මාණය. සොබාදහම සහ රුවල් නැව්වල හැඩය උපයෝගී කරගෙන ඔහු ඉදිරිපත් කළ මෙම නිර්මාණය එතෙක් මෙතෙක් ලෝකයේ සිදු නොවූ අතිශය විප්ලවීය එකක් වුණා.

බොහෝ විචාරකයින් පැවසුවේ මෙවැනි නිර්මාණයක් සැබෑ ලෝකයේ ගොඩනැඟිය නොහැකි බවයි. ඒ සඳහා අවශ්‍ය ඉංජිනේරු තාක්ෂණය පවා ඒ වන විට ලෝකයේ තිබුණේ නැහැ. එහෙත්, සියලු ගැටලු මධ්‍යයේ 1959 දී මෙහි ඉදිකිරීම් ආරම්භ කෙරුණා.

ගැටුම් සහ අධික පිරිවැය

වැඩ ආරම්භ කළත්, පියස්සේ ඇති දැවැන්ත කවච නිම කරන්නේ කෙසේද යන්න ගැන ඉංජිනේරුවන් දැඩි අපහසුතාවයකට පත් වුණා. මේ නිසා අලුත් තාක්ෂණයන් සොයා ගැනීමට සිදු වූ අතර, ඒ නිසාම කාලයත් මුදලුත් අධික ලෙස වැය වුණා.

මුලින් ඩොලර් මිලියන 7ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කළ වියදම, ඩොලර් මිලියන 100 දක්වා ඉහළ ගියා. මේත සමඟ රජය සහ උට්සන් අතර තිබූ සබඳතාව පළුදු වුණා. අවසානයේ 1966 දී උට්සන් සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්වී ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් පිටව ගියේ තමා පණ මෙන් ආදරය කළ නිර්මාණය අවසන් වනවා දකින්නටවත් නොපැමිණෙන බවට සපථ කරමින්.

නිර්මාණකරුවා නොමැතිව නිම වූ ස්මාරකය

පසුව ඕස්ට්‍රේලියානු කණ්ඩායමක් විසින් මෙහි වැඩ අවසන් කළා. ඔවුන් ගොඩනැඟිල්ලේ පිටත පෙනුම වෙනස් නොකළත්, එහි ඇතුළත සැලසුම් උට්සන්ගේ මුල් අදහසට වඩා වෙනස් කළා.

1973 දී දෙවන එලිසබෙත් රැජින විසින් මෙය නිල වශයෙන් විවෘත කරනු ලැබුවා. මුළු ලෝකයම එදින උත්සව පැවැත්වුවත්, මෙය නිර්මාණය කළ ජෝන් උට්සන්ට ඒ සඳහා ආරාධනයක්වත් ලැබුණේ නැහැ.

ප්‍රමාද වී ලැබුණු ගෞරවය

කාලයත් සමඟ මිනිසුන් මෙහි වටිනාකම තේරුම් ගත්තා. මෙය සැලසුම් කිරීමේ අසාර්ථක වීමක් නොව, මිනිස් නිර්මාණශීලීත්වයේ ජයග්‍රහණයක් ලෙස පිළිගැනුණා.

වසර ගණනාවකට පසු උට්සන් සමඟ නැවත සබඳතා ඇති කරගත් අතර, ඔහු ඩෙන්මාර්කයේ සිටම මෙහි ඇතුළත කොටස් නැවත සැලසුම් කිරීමට උදව් කළා. 2007 දී යුනෙස්කෝව (UNESCO) විසින් මෙය ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කළ අතර, උට්සන්ට ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ ඉහළම සම්මානය වන 'ප්‍රිට්ස්කර් සම්මානය' හිමි වුණා.

හුදෙක් ගොඩනැඟිල්ලකට එහා ගිය දෙයක්

අද සිඩ්නි ඔපෙරා හවුස් අපට කියා දෙන්නේ වැදගත් නිර්මාණ බිහි වන විට විරෝධතා එන එක සාමාන්‍ය දෙයක් බවයි. මෙය හුදෙක් සංගීත ප්‍රසංග පවත්වන ස්ථානයක් පමණක් නොවෙයි; මෙය මිනිසාගේ නොපසුබට උත්සාහය, නිර්මාණශීලීත්වය සහ නිර්භීත අදහස්වල ශක්තිය ලොවටම පෙන්වන ස්මාරකයක්.